Bugun...


Dr. Ahmet Bekaroğlu

facebook-paylas
ÇOCUKLUĞUMDAKİ BİR GELENEK. 'KALANDAR' TONYA DİLİ İLE; "ÇENDEY ATMA VE KALANDAR'I KIRMAK"
Tarih: 14-01-2020 17:07:00 Güncelleme: 14-01-2020 17:07:00


Feysbuk; hepimizce malüm olan, 'bugün hatırlayacağınız anılarınız var' diye bir uygulama başlatmış. Bu sebeple her gün bir önceki yıldaki yaptıklarınızı size hatırlatıyor. Bu bir bakıma çok güzel, bir bakıma da çok kötü. Çünkü yaptığınız hiçbir eylem bu alemde kaybolmuyor. 'Yaptığımız konuşmaların kaybolmadığı, atmosferin bir yerinde toplandığı ve bunları çözmekle ilgili olarak  çalışmalar yapıldığı'na dair bilimsel bir haber okumuştum.  Bu bakımdan paylaşımlarda çok dikkatli de olmayı gerekli kılıyor. İşte feysbuk; geçen yıl yaptığım oaylaşımı bana bugün hatırlattı. ve  Geçen yıl bugün feysbuk sayfamda yaptığım paylaşımı aynen buraya alıyorum. İşte geçen yıl bugün benim yazdıklarım:

Bu akşamki 'Kalandar/Galandar' yani Rumi takvimle yılbaşı Karadenizde özellikle de Trabzonda ve de çok özelde Tonya'da kutlanır veben de çocukluğumda çok kutladım. Bu bağlamda ilgilenen herkesin Galandar'ını kutluyorum.

Konuyu hatırlatma bağlamında 'tonyahaber' gazetesi kurucusu ve genel yayın yönetmeni Sayın Hasan Kalyoncu konuyu özetleyen çok güzel bilgiler paylaştı sayfasında. kendisinin bu paylaşımına değerlendirmeler geldi Ben de bir değerlendirme bağlamında yorum yaptım. İşte o yorum ve hocamın aşağıdaki paylaşımı. 
Sayın Hocam, bu paylaşımınızdan dolayı sizleri kutluyorum ve paylaşımınızı sayfama aldım. Sandığımız gibi Kalandar sıradan yaşanan ve bizim de çocuklukta yaşadığımız bir gelenek değildir. Olayı böyle görmek olaylara amuda kalkarak bakmak olur. Dediğiniz gibi bu ülkede de bir süre uygulanmış ve ecdadımızın doğum ve ölüm tarihleri gibi önemli olaylar bir dönem bu takvime göre belirlenmesi ile etkin olmuş bilimsel bir gerçektir. Bu takvimi sadece rumlar değil biz müslümanlar da kullandık. Biz çocukluğumuzda 'Kalandar' kutlamalarını çok sever ve her yıl gelmesini dört gözle beklerdik. Elbette durumun bilimsel yönünü bilmez ve büyüklerimize ayların isimlerini saydırırdık. Annem bize hep, 'Köy Takvimi' adı ile kendi dillerinde maruf 'hangi ayın kaçıncı günü olduğunu belirlemek için?' Hep 'sizin ayca bugün ayın kaçı?' diye sorar ve oradan on üç gün ilâve ederek 'bizim Ķöy Takvimine göre örneğin Kalandar, Karakış, Küçük ayının şu günüdür' diye hesap ederek sorardı. Güzel günlerdi, yaşatılması da güzel. Bugün kullanmıyoruz ama mezar taslarında vs. çok yerde yer almış bir gerçek bu. Ayrıca mevsimlerin başlangıç ve bitişini belirlemede rumi takvim daha isabetlidir benim kanaatimce. Meselâ bir eylül olduğunda sonbahar mevsiminin başlamadığını, yaz sıcaklığının devam ettiğini ve sonbahar serinliğinin eylül ayının on beşinden sonra başladığını hep yaşayarak görüyoruz. Aynı şekilde haziran ayının biri olduğunda yaz sıcaklığı hissedilmiyor ve bu ayın on beşi hatta yirminci gününden itibaren m yaz mevsiminin başlıyor. Aralık ayının birinci günü kış mevsimi ya da mart ayının başlaması ile ilkbahar mevsimini görmüyoruz. Hep on beş, yirmi günlük bir sarkma var mevsimlerin başlangıcı için. Burada iki kavram dikkati çekiyor; 'Kalandarı KIrmak' ve 'Çendey Atmak'. 'Kalandar gecelerinin vaz geçilmez eğlencesi olan “Çendey Atma” uygulaması evlerin kapısı çalarak çendey atan çocukların çendeylerine evlerdeki kişiler tarafından çeşitli hediyeler konuldu. Hediyelerini toplayan gruplar, eğlencelerinin sonunda topladıkları meyve ve benzeri hediyeleri aralarında paylaşırlar' (tonyahaber). Annem ayları, "Kalandar, Gücük, Mart, April, Mayıs, Kirez Ayi, Orak Ayi, Ağustos,  İstavrit, İzim/Üzüm Ayi,  Biçim Ayi, Karakış" diye sayardı.
Rumi takvime göre yılın ilk günü olan Kalandar ayının ilk gününde eve ilk gelenin uğuruna bakılır. “Kalandar Kırma” olarak adlandırılan bu uygulamada, Kalandar’ı kıran uğurlu birisi ise, o yıl işler düzgün gider, ekinler bol olur, inekler yüklenir. Uğursuz ise ailenin bütün işleri bozuk gider. Bu gelenek Tonya’da hâlâ yaşatılıyor' (tonyahaber). Bu da rumi takvim hesaplamalarının doğruluğunu gösteriyor. Ayrıca bugün rumi ve hicri takvimleri miladi tavime çevirme teknikleri bağlamında bilimsel eserller yayımlanmıştiır. Bunu da hatırlatmak isterim.Hatırlattiğınız ve bilgilendirdiğiniz için teşekkürler. İlgi alanına giren herkesin Kalandar'ını; kutluyorum..



Bu yazı 322 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HABER ARA
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
5602 Okunma
5179 Okunma
3787 Okunma
3028 Okunma
2567 Okunma
1989 Okunma
1971 Okunma
1881 Okunma
1733 Okunma
1632 Okunma
GAZETEMİZ

HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
Takım O G M B A Y P AV
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

Sarıyer Belediyesinin Hizmetlerinden Memnunmusunuz?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
sanalbasin.com üyesidir
nöbetçi eczaneler
YUKARI